De rijke geschiedenis van Haarlem

Uit archeologisch onderzoek blijkt dat er 3600 jaar voor onze jaartelling al sprake was van bewoning in de omgeving van het Spaarne. De plaats Haarlem ontstond als geestnederzetting op een strandwal, waarover een landweg liep die het noorden van Holland met het zuiden verbond.

De vroegere naam van Haarlem was Haarloheim, een woonplaats op een hoger gelegen zandplaat in het bos. Haarlem werd pas ‘echt’ een stad in 1245  met het ontvangen van de stadsrechten van graaf Willem II van Holland.

Vanaf dat moment groeide Haarlem uit tot één van de belangrijkste steden van Holland. Tijdens de Tachtigjarige oorlog verzette Haarlem zich hevig tegen de Spaanse overheersing. Eenmaal in handen van Willem van Oranje trokken veel Vlamingen naar de stad, waarvan de invloeden ook nu nog zichtbaar zijn. In de Gouden Eeuw was Haarlem een geliefde woon- en verblijfplaats voor de rijken een machtigen.

Meer weten over de rijke historie? In bezoekerscentrum Anno Haarlem ga je letterlijk en figuurlijk de diepte in.

Anno Haarlem - Haarlem in vogelvlucht

In de kelders van het stadhuis – het hart van de stad dat er al sinds de veertiende eeuw staat – ontdek je alles over de geschiedenis van Haarlem. Bekijk er bijvoorbeeld de animatiefilm Vogelvlucht en zie hoe de imposante Grote of St.-Bavokerk is gebouwd, laat je meevoeren naar de gloriedagen van Haarlem in de Gouden Eeuw en verwonder je over de ontwikkeling die bewoners van deze monumentale stad in de loop der eeuwen hebben doorgemaakt.

Openingstijden Anno Haarlem

Dinsdag t/m zaterdag:
11.00 - 16.00 uur

Toegang is gratis

Bekijk de hele animatie

 

Deze productie is een samenwerking van Gemeente Haarlem, Noord-Hollands Archief, Archeologisch Museum Haarlem en Haarlem Marketing.​

De naam Haarlem

Haralem
Uit archeologisch onderzoek blijkt dat al 1500 jaar voor onze jaartelling mensen woonden in de omgeving van het Spaarne. Van geestnederzetting op een strandwal groeide ‘Haralem’ uit tot de zetel van de graven van Holland. Door de gunstige ligging aan de rivier het Spaarne ontwikkelde de stad zich razendsnel.

Haarloheim
De naam Haarlem is mogelijk een verbastering van het woord ‘Haarloheim’, wat zoveel betekent als ‘woonplaats (heim) gelegen op een hoge zandgrond (haar) in het bos (lo)’. Echter is het niet zeker of dit de echte oorsprong van de naam is.

Harlem
Peter Stuyvesant stichtte in 1658 aan de oostkust van de VS ‘Nieuw Haarlem’. In 1664 namen de Engelsen de kolonie over en gaven de plek de naam ‘Harlem’. Tegenwoordig maakt Harlem deel uit van de stad New York in het noorden van Manhattan.

Haarlemse muggen
Inwoners van de stad Haarlem worden schertsend ook wel eens ‘muggen’ genoemd. Het is niet precies duidelijk waar dit vandaan komt, echter werd ‘mug’ in de 14e en 15e eeuw gebruikt als scheldwoord. Het kan zijn voortgekomen uit het feit dat er vroeger veel muggen in Haarlem waren. Als andere verklaringen worden genoemd het ‘muggenziften’ van de Haarlemmers en een sage over een heks die de inwoners van de stad zou veranderen in muggen als ze niet zouden luisteren.

  

Pioniers

Barry Atsma en Monic Hendrickx poseren bij het standbeeld van Ripperda en Kenau op het Stationsplein in Haarlem.

Kenau en Ripperda

Kenau Simonsdochter Hasselaer en Wigbolt Ripperda zijn twee bekende verzetshelden tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Zij beschermden Haarlem ruim zeven maanden lang tegen het Spaanse leger. In juli 1573 gaf de uitgeputte bevolking zich over. Het verhaal is inmiddels verfilmd, met hoofdrollen voor Monic Hendrickx en Barry Atsma.

Het standbeeld van Laurens Janszoon Coster, volgens Haarlemmers de uitvinder van de boekdrukkunst, staat voor de Grote of Sint Bavokerk in Haarlem.

Laurens Janszoon Coster

Het beeld van Laurens Janszoon Coster op de Grote Markt verwijst naar de uitvinder van de boekdrukkunst.

Eerste spoorlijn

De eerste spoorlijn van Nederland liep van Amsterdam naar Haarlem.

Anthony Fokker vliegt met zijn Spin een rondje rond de toren van de Grote of Sint Bavokerk in Haarlem

Anthony Fokker

Anthony Fokker vloog met zijn eerste vliegtuig, de Fokker Spin, een rondje om de Grote of St. Bavokerk.

Haarlems Dagblad

De oudste nog verschijnende krant ter wereld is het Haarlems Dagblad.